Direksiyon Açı Sensörü ve Tork Sensörü Arızası: Belirtiler ve Kalibrasyon
Direksiyon açı sensörü ve tork sensörü ne işe yarar, arızalandığında hangi belirtiler görülür? ESP ışığı, ağır direksiyon ve kalibrasyonun ne zaman gerektiğini anlatıyoruz.
Açı Sensörü ve Tork Sensörü Ne İşe Yarar?
Günümüz araçlarında direksiyon yalnızca mekanik bir parça değildir. Direksiyonu çevirdiğiniz anda sensörler bu hareketi ölçer ve aracın diğer sistemlerine iletir. Bu işte iki sensör öne çıkar: direksiyon açı sensörü ve tork sensörü. İsimleri birbirine karışsa da görevleri ve arıza belirtileri farklıdır.
Direksiyon açı sensörü
Direksiyonun hangi yöne ve kaç derece çevrildiğini ölçer.
Nerede: Genellikle direksiyon kolonunda, simidin hemen altında bulunur.
Kim kullanır: ESP başta olmak üzere sürüş güvenliği sistemleri ve elektrikli direksiyon bu bilgiyi kullanır.
Tork sensörü
Sürücünün direksiyona ne kadar kuvvet uyguladığını ölçer.
Nerede: Elektrikli direksiyonlu araçlarda kolonda ya da direksiyon kutusunda bulunur.
Kim kullanır: Elektrikli direksiyon motoru, ne kadar yardım vereceğine bu bilgiye göre karar verir.
Direksiyon Açı Sensörü Arıza Belirtileri
Açı sensörü hatalı bilgi gönderdiğinde araç, sürücünün nereye gitmek istediğini yanlış anlar. Bu yüzden belirtiler çoğu zaman direksiyondan çok güvenlik sistemlerinde görülür:
- ESP, ABS veya patinaj önleme ışığının yanması
- Düz yolda giderken ESP'nin gereksiz yere devreye girmesi
- Gösterge panelinde direksiyon açısıyla ilgili uyarı mesajı
- Direksiyon düz dururken simidin merkezde olmaması (çoğu zaman ön düzenle birlikte)
- Elektrikli direksiyonda yardımın düzensizleşmesi veya direksiyonun merkeze toplanmaması
ESP ve ABS ışığı farklı nedenlerle de yanabilir; tek başına açı sensörü arızası anlamına gelmez. Gösterge panelindeki uyarıları direksiyon ışığı neden yanar yazımızda ayrıca ele aldık.
Tork Sensörü Arızası Nasıl Anlaşılır?
Tork sensörü elektrikli direksiyonun "gözü" gibidir. Doğru ölçüm yapmadığında motor ya hiç yardım etmez ya da yanlış yöne, yanlış miktarda yardım eder. Bu nedenle belirtiler doğrudan direksiyonda hissedilir:
- Direksiyonun bir anda ağırlaşması ya da yardımın kesilip gelmesi
- Direksiyonun bir tarafa hafif, diğer tarafa ağır dönmesi
- Direksiyonun kendi kendine bir yöne çekmek istemesi
- Direksiyonda tırtıklı, basamaklı ya da titreşimli bir his
- Gösterge panelinde direksiyon (EPS) uyarı ışığının yanması
Bu belirtiler motor, kablo veya kontrol ünitesi arızasıyla da ortaya çıkabilir. Direksiyonun tamamen ağırlaştığı durumları EPS direksiyon ağırlaştı, çalışmıyor yazımızda, tek taraflı ağırlığı ise direksiyon bir tarafa ağır dönüyor yazımızda anlattık.
Kalibrasyon Ne Zaman Gerekir?
Sensörlerin çoğu arızası, sensörün bozulmasından değil sıfır noktasının kaymasından kaynaklanır. Sensör "düz" konumu yanlış bildiğinde araç direksiyonu sürekli hafif çevrilmiş sanır. Bu durumda sensörü değiştirmeden, uygun cihazla kalibrasyon yapmak çoğu zaman sorunu çözer. Kalibrasyon genellikle şu durumlardan sonra gerekir:
- Ön düzen ayarı ya da rot başı, rot mili değişimi sonrası
- Direksiyon kutusu, kolon veya sensör değişimi ya da onarımı sonrası
- Akünün tamamen boşalması veya akü bağlantısının sökülmesinin ardından (bazı araçlarda)
- Direksiyon simidi ya da airbag sökülüp takıldıktan sonra
Önce ön düzen, sonra kalibrasyon
Ön düzeni bozuk bir araçta sensörü kalibre etmek, yanlış konumu "doğru" diye öğretmek demektir. Bu yüzden direksiyon simidi düz durmuyorsa kalibrasyondan önce ön düzen kontrol edilmelidir.
Sensör Arızasıyla Araç Kullanılır mı?
Açı sensörü arızasında direksiyon genellikle normal döner, ancak ESP gibi sistemler devre dışı kalabilir ya da yanlış anda devreye girebilir. Islak yolda ve ani manevralarda bu risklidir. Tork sensörü arızasında ise direksiyon aniden ağırlaşabilir veya bir yöne çekebilir. Her iki durumda da aracı uzun süre bu şekilde kullanmamak, kısa mesafede ve dikkatli şekilde servise gitmek gerekir. Hangi belirtide aracı hemen bırakmanız gerektiğini direksiyon kutusu arızalıyken araç kullanılır mı yazımızda sıraladık.
Atölyemizde Teşhis ve Onarım Süreci
Sensör şikayetiyle gelen araçlarda genel olarak şu adımları izliyoruz:
- Arıza kodlarının ve sensörlerden gelen canlı verilerin okunması
- Açı ve tork değerlerinin direksiyon düzken ve çevrilirken kontrol edilmesi
- Soket, kablo ve bağlantılarda temas sorunu taraması
- Gerekirse ön düzen kontrolü ve direksiyonun merkeze alınması
- Sensör kalibrasyonu veya sıfır noktası öğretimi
- Kalibrasyon tutmuyorsa sensör, kolon ya da direksiyon kutusu onarımı
- Arıza kodlarının silinmesi ve test sürüşü
Sorun sıfır noktası kaymasıysa kalibrasyonla genellikle aynı gün çözülür. Sensör kolonun içindeyse ya da kalibrasyon tutmuyorsa kolon onarımı gerekebilir; bu konuyu direksiyon kolonu arızası belirtileri yazımızda anlattık. İzmir'in her yerinden gelen müşterilerimize Çiğli Ata Sanayi'deki atölyemizde elektrikli direksiyon, açı ve tork sensörü teşhisi, kalibrasyonu ve onarımı yapıyoruz.
