Direksiyonu Çevirince Gıcırtı veya Tıkırtı Sesi: Nedenleri ve Tıkırtı Burcu
Direksiyonu çevirirken gelen gıcırtı ve bozuk yolda duyulan tıkırtı neyin işareti? Amortisör bilyası, kolon, rot ve direksiyon kutusu tıkırtı burcu kaynaklı sesleri anlatıyoruz.
Gıcırtı ile Tıkırtı Aynı Şey mi?
Hayır, ikisi genellikle farklı parçalara işaret eder. Gıcırtı, kuru sürtünen iki yüzeyin çıkardığı uzun ve ince bir sestir; çoğu zaman bir yatağın ya da mafsalın yağsız kalmasından kaynaklanır. Tıkırtı ise art arda gelen küçük vuruntulardır ve genellikle bir yerde boşluk oluştuğunu gösterir. Boşluk büyüdükçe tıkırtı direksiyonda da hissedilmeye başlar.
Direksiyondan gelen ses tek ve belirgin bir vuruş şeklindeyse direksiyondan tak sesi geliyor, uğultu veya inleme şeklindeyse direksiyonu çevirince uğultu sesi yazılarımız daha doğru yol gösterir.
Sesin Türüne Göre Muhtemel Kaynak
Aşağıdaki tablo kesin teşhis yerine geçmez, ancak servise gitmeden önce durumu doğru anlatmanıza yardımcı olur:
- Gıcırtı (kuru sürtünme sesi)Ne zaman: Araç dururken ya da park manevrasında direksiyonu çevirinceKaynak: Amortisör üst bilyası, kuru rotil veya rot başı, direksiyon kolonu
- Simidin arkasından gelen sürtünmeNe zaman: Hızdan bağımsız, direksiyonu her çevirişteKaynak: Direksiyon kolonu, simit ile kaplama arasındaki temas
- Tıkırtı (art arda gelen küçük vuruntular)Ne zaman: Bozuk yolda, kasiste, düşük hızda; direksiyonda da hissedilirKaynak: Direksiyon kutusu burcu, kremayer baskı pabucu, ara mil mafsalı
- Direksiyonu sağa sola sallayınca tıkırtıNe zaman: Araç dururken simidi hafifçe iki yöne oynatıncaKaynak: Kutu içi boşluk, ara mil mafsalı veya rot başı
Direksiyonu Çevirince Gıcırtı Neden Olur?
- Amortisör üst bilyası veya takozunun kuruması ve aşınması (en sık neden)
- Toz lastiği yırtılmış rotil ya da rot başının kuruması
- Direksiyon kolonundaki yatakların veya ara mil mafsalının kuruması
- Direksiyon simidinin arkasındaki kaplamaya sürtmesi
- Hidrolik direksiyonda yağın azalmasıyla pompadan gelen ince öten ses
Gıcırtı çoğu zaman acil bir arıza değildir, ancak kuruyan parça zamanla aşınır ve boşluk yapar. Ses simidin hemen arkasından geliyorsa kaynak genellikle kolondur; bu konuyu direksiyon kolonu arızası belirtileri yazımızda anlattık.
Direksiyondan Tıkırtı Gelmesinin Nedenleri
- Direksiyon kutusu içindeki burcun aşınması (ustalar arasında "tıkırtı burcu" olarak bilinir)
- Kremayeri dişliye bastıran baskı pabucunun aşınması ve boşluk yapması
- Direksiyon kutusunun bağlantı burçlarının ya da cıvatalarının gevşemesi
- Kolon ile kutu arasındaki ara mil (kardan) mafsalında boşluk
- Rot başı, rot mili veya salıncak burcunda boşluk
Tıkırtı genellikle direksiyonda bir boşluk oluştuğunun ilk işaretidir. Boşluğun nedenlerini direksiyon boşluğu neden olur, rot tarafındaki belirtileri ise rot başı ve rot mili arızası belirtileri yazılarımızda bulabilirsiniz.
Direksiyon Kutusu Tıkırtı Burcu Nedir?
Direksiyon kutusunun içinde kremayer (dişli çubuk) bir tarafta dişliyle, diğer tarafta burçlarla desteklenir. Kremayeri dişliye doğru bastıran parçaya baskı pabucu denir. Bu burçlar ve baskı pabucu zamanla aşındığında kremayer kutu içinde hafifçe oynamaya başlar ve bozuk yolda tıkırtı yapar. Ustalar arasında bu parçaya genellikle "tıkırtı burcu" denir.
Burç için kutuyu değiştirmek gerekmez
Tıkırtı burcu veya baskı pabucu kaynaklı seslerde direksiyon kutusunun tamamen değişmesi çoğu zaman gerekmez. Kutu sökülür, aşınan burç ve pabuç yenilenir, kutu açılmışken keçeler de kontrol edilir. Dişli ve kremayer sağlamsa bu onarım genellikle yeterlidir. Hangi durumda değişimin gerektiğini direksiyon kutusu tamir mi, değişim mi yazımızda anlattık.
Servise Gitmeden Önce Yapabileceğiniz Kontroller
- Araç dururken direksiyonu yavaşça sağa sola çevirin: ses tekerlek tarafından mı, simidin arkasından mı geliyor dinleyin.
- Motor çalışırken direksiyonu hafifçe iki yöne oynatın: tıkırtı simitte hissediliyorsa boşluk büyük ihtimalle kutuda veya ara milde.
- Sesin yalnızca bozuk yolda mı, yoksa düz yolda direksiyon çevirince de mi çıktığını not edin.
- Ön tekerleklerin arkasından rot başı ve rotil toz lastiklerinde yırtık olup olmadığına bakın.
- Hidrolik direksiyonlu araçlarda yağ seviyesini kontrol edin.
Ses Gelirken Araç Kullanılır mı?
Hafif bir gıcırtı genellikle aracı kullanmaya engel değildir, ama ihmal edilmemelidir. Tıkırtı direksiyonda belirgin şekilde hissediliyorsa, direksiyonda boşluk varsa ya da ses giderek artıyorsa en kısa sürede kontrol ettirmek gerekir. Boşluk büyüdükçe araç yolda daha zor tutulur ve lastikler düzensiz aşınır. Hangi belirtide aracı hemen bırakmanız gerektiğini direksiyon kutusu arızalıyken araç kullanılır mı yazımızda sıraladık.
Atölyemizde Teşhis ve Onarım Süreci
Direksiyondan gıcırtı veya tıkırtı şikayetiyle gelen araçlarda genel olarak şu adımları izliyoruz:
- Yol testi ve sesin hangi durumda çıktığının dinlenmesi
- Araç kaldırılarak rot başı, rotil, salıncak ve amortisör üst bağlantılarının kontrolü
- Direksiyon kutusu, bağlantı burçları ve ara milde boşluk kontrolü
- Kaynak kutu ise kutunun sökülüp burç, baskı pabucu ve keçelerin incelenmesi
- Aşınan parçaların yenilenmesi, kutunun montajı ve gerekirse ön düzen ayarı
- Test sürüşü ile sesin giderildiğinin kontrolü
Sesin kaynağı ön takımdaysa rot başı, rotil veya salıncak tarafındaki onarımı da yapıyoruz; kutu kaynaklıysa burç ve pabuç değişimiyle birlikte kutu revizyonu uyguluyoruz. İzmir'in her yerinden gelen müşterilerimize Çiğli Ata Sanayi'deki atölyemizde direksiyon kutusu ve ön takım kaynaklı ses sorunları için teşhis ve onarım hizmeti veriyoruz.
